UC77: stan prac
Na jakim etapie jest projekt, co przewiduje i co warto zrobić już teraz.
Projekt UC77 ma przenieść obowiązek audytu energetycznego z wielkości firmy na jej realne zużycie energii. Na dziś to wciąż projekt: we wrześniu 2026 roku jest na etapie uzgodnień i nie trafił jeszcze do Sejmu. Poniżej opisuję, co obowiązuje teraz, co może się zmienić i jak przygotować się bez czekania na ostateczny tekst ustawy.
Gdzie jest projekt
UC77 to rządowy projekt zmiany ustawy o efektywności energetycznej. Wdraża unijną dyrektywę 2023/1791, czyli nową dyrektywę o efektywności energetycznej (EED). Projekt przygotowuje Ministerstwo Klimatu i Środowiska, a w wykazie prac rządu jako planowany termin przyjęcia przez Radę Ministrów podano III kwartał 2026 roku.
Przyjęcie przez rząd to dopiero połowa drogi. Potem projekt przechodzi przez Sejm i Senat, a jego treść może się jeszcze zmienić. Termin wdrożenia dyrektywy do polskiego prawa już minął, więc presja na zakończenie prac rośnie, ale daty wejścia przepisów w życie nikt dziś nie zna.
Co obowiązuje dziś
Dopóki ustawa nie zostanie zmieniona, obowiązek audytu wynika z obecnych przepisów, a o tym, kto go ma, decyduje status firmy, nie zużycie energii. W skrócie:
- Audyt energetyczny przedsiębiorstwa musi wykonać przedsiębiorca, który nie jest mikro-, małym ani średnim przedsiębiorcą.
- Audyt powtarza się co 4 lata.
- Po audycie trzeba w ciągu 30 dni zawiadomić Prezesa URE, najpóźniej do 31 grudnia roku, w którym przypada obowiązek.
- Firma z systemem zarządzania energią (np. ISO 50001) lub EMAS może być zwolniona z osobnego audytu, ale tylko jeśli audyt wykonano w ramach tego systemu. Zawiadomienie URE i tak jest wymagane.
- Za brak audytu grozi kara do 5% przychodu z poprzedniego roku podatkowego. To sankcja z obecnej ustawy, nie z projektu UC77.
Co przewiduje projekt
Najważniejsza zmiana: kryterium ma być średnioroczne zużycie energii z ostatnich 3 lat, liczone ze wszystkich nośników razem (prąd, gaz, ciepło, paliwa). Według założeń projektu:
| Średnioroczne zużycie z 3 lat | Co przewiduje projekt |
|---|---|
| powyżej 10 TJ (ok. 2 778 MWh) | audyt energetyczny przedsiębiorstwa i przekazywanie informacji o zużyciu energii |
| powyżej 85 TJ (ok. 23 611 MWh) | certyfikowany system zarządzania energią |
Projekt ma też zaktualizować wymagania dla samego audytu zgodnie z załącznikiem do dyrektywy oraz wprowadzić nowy zawód regulowany audytora efektywności energetycznej, z uprawnieniami po egzaminie. Wszystko to są założenia, nie obowiązujące prawo, a szczegóły, np. sposób liczenia zużycia, rozstrzygnie dopiero tekst ustawy.
Kogo to może objąć
Zmiana kryterium może wciągnąć do obowiązku firmy, które dziś go nie mają, bo są MŚP. Chodzi o zakłady, w których energii zużywa się dużo w stosunku do wielkości firmy: przetwórstwo spożywcze, piekarnie przemysłowe, chłodnie, zakłady produkcyjne z piecami, suszarniami czy sprężarkami. Z drugiej strony duża firma o niskim zużyciu energii mogłaby obowiązek stracić.
Co warto zrobić już teraz
Nie trzeba czekać na ustawę, żeby sprawdzić, po której stronie progu jest firma. Wystarczą faktury:
- Zbierz faktury za prąd, gaz, ciepło sieciowe i paliwa z ostatnich 3 lat, ze wszystkich lokalizacji.
- Zsumuj zużycie w MWh (nie w złotówkach) dla każdego roku i policz średnią.
- Porównaj wynik z progami w kalkulatorze UC77 poniżej.
- Jeśli jesteś blisko progu albo powyżej, porozmawiajmy o danych i o tym, czy lepszą drogą jest audyt, czy od razu system zarządzania energią.
Wynik takiego zestawienia jest orientacyjny, bo przepisy mogą się jeszcze zmienić. Za to dane z faktur i tak będą potrzebne do każdego audytu, więc ta praca nie przepadnie. Będę aktualizował ten artykuł wraz z postępem prac nad projektem.
Źródła
- Projekt ustawy o zmianie ustawy o efektywności energetycznej (UC77): wykaz prac Rady Ministrów
- Ustawa z 20 maja 2016 r. o efektywności energetycznej, art. 36–41
- Dyrektywa (UE) 2023/1791, art. 11
